کاربرد ایستگاه هواشناسی در نیروگاههای خورشیدی و مانیتورینگ تابش خورشید
از اندازهگیری تابش خورشید تا تحلیل عملکرد و بررسی افت تولید
وقتی تولید برق کم میشود، اولین سؤال بهرهبردار این است که آیا تابش خورشید کاهش یافته یا یکی از تجهیزات از عملکرد مورد انتظار فاصله گرفته است. ایستگاه هواشناسی نیروگاه خورشیدی داده تابش، دمای ماژول و شرایط محیطی را فراهم میکند تا بتوان این تغییر را در کنار داده اینورتر و کنتور بررسی کرد.
ایستگاه هواشناسی چه کمکی به بهرهبردار نیروگاه خورشیدی میکند؟
ایستگاه هواشناسی نیروگاه خورشیدی، تابش و شرایط محیطی را در محل ثبت میکند. بهرهبردار این دادهها را در کنار توان اینورترها، انرژی ثبتشده کنتور و رویدادهای SCADA میبیند تا بفهمد چه زمانی تولید متناسب با شرایط محیطی تغییر کرده و چه زمانی یکی از بخشهای نیروگاه به بررسی نیاز دارد.
برای مثال، اگر همزمان با عبور ابر تابش و توان چند اینورتر پایین بیاید و سپس هر دو بازیابی شوند، الگو با تغییر شرایط جوی سازگار است. اگر در همان بازه فقط یک اینورتر نسبت به تجهیزات مشابه افت کند، وضعیت همان اینورتر، رشتههای متصل به آن و هشدارهای ثبتشده را بررسی کنید.
برای مانیتورینگ تابش خورشید چه دادهای لازم است؟
تابش افقی کل (GHI)
سنسور بهصورت افقی تراز میشود و تابش دریافتی روی سطح افقی را ثبت میکند. این داده برای مقایسه شرایط سایت با دادههای هواشناسی و مدل منبع خورشیدی کاربرد دارد.
تابش همصفحه آرایه (POA)
سنسور با جهت و شیب آرایه نصب میشود. در سازه ردیابدار، صفحه سنسور باید حرکت آرایه نماینده را دنبال کند. این داده مبنای مقایسه تولید با تابش رسیده به صفحه پنلهاست.
تابش پشت آرایه دوطرفه
در طرحهایی که پایش مستقیم تابش پشت ماژول لازم است، جانمایی حسگر باید شرایط نماینده پشت آرایه را ثبت کند. فاصله ردیفها، ارتفاع سازه و سایهاندازی در انتخاب نقاط اندازهگیری اثر دارند.
برای مقایسه پیرانومتر با سلول مرجع و بررسی معیارهای خرید، راهنمای انتخاب سنسور تابش خورشیدی را ببینید.
چه سیگنالهایی را کنار تابش در SCADA نمایش بدهیم؟
دمای پشت ماژول و دمای هوا
سنسور دمای پشت ماژول برای بررسی اثر گرما بر تولید به کار میرود. دمای هوا یک اندازهگیری جداگانه است و حسگر آن باید با حفاظ تابشی و تهویه مناسب نصب شود.
باد و بارش
داده باد برای بررسی شرایط محل و داده بارش برای ثبت وقایع جوی به کار میرود. برای تشخیص آلودگی پنل، داده بارش را همراه سوابق شستوشو یا داده سامانه سنجش آلودگی تفسیر کنید.
توان، انرژی و رویدادها
توان AC اینورترها، انرژی کنتور و وضعیت قطعی، خطا و محدودیت تزریق را با داده تابش همزمان کنید. مرز اندازهگیری انرژی، مانند خروجی اینورتر یا نقطه تحویل به شبکه، در گزارش مشخص باشد.
رطوبت نسبی و سایر پارامترهای دستگاه هواشناسی را مطابق نیاز پروژه ثبت کنید. فهرست اقلام و نقش هر حسگر در راهنمای تجهیزات هواشناسی نیروگاه خورشیدی آمده است.
از پیرانومتر تا داشبورد مانیتورینگ نیروگاه
- دریافت داده. سنسورهای هواشناسی و تابش را به دیتالاگر سازگار متصل کنید. برای خروجی آنالوگ، ضریب تبدیل و برای Modbus، رجیستر، واحد و مقیاس را پیش از بهرهبرداری کنترل کنید.
- زمانبندی مشترک. ساعت دیتالاگر، اینورترها و کنتورها را هماهنگ کنید. مشخص کنید زمان درجشده ابتدای بازه اندازهگیری است یا انتهای آن و همه نمودارها را با منطقه زمانی یکسان نمایش دهید.
- ثبت محلی و ارسال. ظرفیت حافظه و رفتار سامانه پس از قطع ارتباط را بررسی کنید. در صورت پشتیبانی دیتالاگر، دادههای ذخیرهشده پس از وصل ارتباط بازیابی میشوند.
- کنترل کیفیت. داده گمشده، قرائت ثابت، خروج از محدوده و بازههای سرویس را علامتگذاری کنید. در گزارش تولید، داده گمشده را با مقدار صفر یکی نگیرید.
- نمایش و بررسی. نمودار تابش POA و توان AC، کنار دمای ماژول و رویدادهای قطع یا محدودیت تولید، نقطه شروع بررسی روزانه است.
چطور از تابش برای محاسبه نسبت عملکرد (PR) استفاده کنیم؟
نسبت عملکرد، تولید واقعی را نسبت به ظرفیت نامی و تابش دریافتی همان بازه نرمال میکند. برای یک مثال ساده با آرایه تکطرفه، انرژی AC همان بازه را بر ظرفیت نامی DC تقسیم کنید و نتیجه را بر انرژی تابشی همصفحه آرایه تقسیمشده بر تابش مرجع یک کیلووات بر مترمربع تقسیم کنید.
مثال برای یک نیروگاه با ظرفیت نامی ۳ مگاوات DC
اگر انرژی AC روزانه ۱۲٬۰۰۰ کیلوواتساعت و انرژی تابشی POA برابر ۵ کیلوواتساعت بر مترمربع باشد، بازده نهایی ۴ ساعت و بازده مرجع ۵ ساعت است. بنابراین نسبت عملکرد این روز ۸۰٪ میشود.
برای مقایسه یا گزارش پذیرش، بازه داده، مرز اندازهگیری انرژی و روش اعمال قطعی یا محدودیت تزریق را مطابق قرارداد مشخص کنید. دمای ماژول روی PR اثر دارد. برای سامانه دوطرفه یا گزارش قراردادی، روش محاسبه و لحاظکردن تابش پشت آرایه را طبق طرح پایش تعیین کنید.
الگوهای افت تولید را چطور بررسی کنیم؟
تابش و توان همزمان افت میکنند
ابر و سایه گذرا را بررسی کنید. شکل تغییرات اینورترهای همگروه را با داده تابش مقایسه کنید.
تابش پایدار است و توان یک بخش کم شده
هشدار اینورتر، رشتههای متصل، دمای ماژول و سایه موضعی را بررسی کنید. برای مقایسه از آرایهای با جهت و شرایط مشابه استفاده کنید.
توان در یک سقف ثابت میماند
ظرفیت خروجی اینورتر و فرمان محدودیت تزریق را با رخدادهای SCADA تطبیق دهید. این دو وضعیت میتوانند شکل نمودار مشابهی ایجاد کنند.
تابش خواندهشده غیرعادی است
سایه روی سنسور، آلودگی سطح، جهت نصب و خطای مقیاس دیتالاگر را بررسی کنید. تابش کمتر از مقدار واقعی میتواند PR محاسبهشده را بالاتر نشان دهد.
چکلیست تحویل سامانه مانیتورینگ تابش
- کلاس سامانه پایش، نوع و تعداد سنسورها و دوره نمونهبرداری و ثبت را از اسناد پروژه مشخص کنید. استاندارد IEC 61724-1:2021 برای کلاسهای پایش عملکرد سامانه فتوولتائیک مرجع است.
- برای هر سنسور شمارهسریال، گواهی کالیبراسیون، موقعیت، صفحه نصب و کانال دیتالاگر را ثبت کنید.
- تراز GHI و همراستایی POA را بررسی کنید و موقعیت سنسور را نسبت به سایه دکل، تجهیزات و ردیفها بررسی کنید.
- پیش از تحویل، نمونه داده تابش را همراه داده کنتور، وضعیت اینورتر و دمای ماژول بررسی کنید. ثبت محلی هنگام قطع ارتباط و بازیابی داده پس از اتصال را آزمایش کنید.
- مسئول ثبت بازدید، نظافت حسگر، تغییر محل نصب و بررسی دادههای نامعتبر را مشخص کنید.
سؤالات متداول
برای تحلیل تولید، GHI کافی است؟
اگر هدف تحلیل تولید آرایه شیبدار یا ردیابدار است، POA اندازهگیریشده مبنای مستقیمتری فراهم میکند. در صورت استفاده از GHI، تبدیل به تابش همصفحه به مدل و ورودیهای مناسب نیاز دارد.
آیا یک ایستگاه هواشناسی برای کل نیروگاه کافی است؟
تعداد ایستگاهها و نقاط سنجش تابش به الزامات پروژه، تغییرات مکانی سایت، جهت و شیب آرایهها و نوع سازه بستگی دارد. یک ایستگاه میتواند داده چند سنسور تابش را از نقاط طراحیشده دریافت کند.
آیا با داده تابش میتوان علت افت تولید را قطعی تشخیص داد؟
برای تشخیص علت، داده تابش را کنار توان، دمای ماژول، رخدادها و سوابق بهرهبرداری بررسی کنید. از این مقایسه برای تعیین اولویت بازدید یا آزمون استفاده کنید.
جمعبندی
ارزش ایستگاه هواشناسی در نیروگاه خورشیدی وقتی مشخص میشود که داده تابش با انرژی، دمای ماژول و وضعیت تجهیزات همزمان باشد. برای پایش قابل استفاده، صفحه اندازهگیری را درست انتخاب کنید، کیفیت داده را در دیتالاگر و SCADA کنترل کنید و هر شاخص را با بازه و مرز اندازهگیری مشخص گزارش دهید.
انتخاب تجهیزات پایش نیروگاه خورشیدی داتیس
برای استعلام، نوع آرایه، پارامترهای موردنیاز، کلاس پایش و مشخصات دیتالاگر یا SCADA پروژه را آماده کنید.

